TÀI SẢN BẢO ĐẢM TRONG VAY VỐN ĐẦU TƯ MỎ - NHỮNG GIỚI HẠN PHÁP LÝ DOANH NGHIỆP CẦN BIẾT

TÀI SẢN BẢO ĐẢM TRONG VAY VỐN ĐẦU TƯ MỎ: NHỮNG GIỚI HẠN PHÁP LÝ DOANH NGHIỆP CẦN BIẾT

Phân tích chuyên sâu – Phạm Hoa Hồng Nhung

- Trong quá trình tư vấn vay vốn cho các dự án khai thác khoáng sản, tôi nhận thấy một trong những vướng mắc lớn nhất không nằm ở giấy phép hay trữ lượng mỏ, mà nằm ở câu hỏi: doanh nghiệp có thể dùng gì để bảo đảm khoản vay? Nhiều nhà đầu tư cho rằng giá trị khoáng sản trong lòng đất là tài sản lớn nhất của dự án và vì vậy có thể dùng làm cơ sở thế chấp. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý và tín dụng, đây là một nhận định chưa chính xác.

- Trước hết, cần khẳng định rằng khoáng sản trong lòng đất thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Doanh nghiệp được cấp giấy phép chỉ có quyền khai thác trong phạm vi, thời hạn và công suất nhất định, chứ không có quyền sở hữu đối với tài nguyên chưa khai thác. Vì vậy, trữ lượng mỏ chưa được khai thác không phải là tài sản thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp theo nghĩa truyền thống để có thể đem thế chấp như bất động sản hay hàng hóa.

- Giấy phép khai thác cũng không phải là tài sản bảo đảm theo cách hiểu thông thường. Đây là một loại quyền hành chính có điều kiện, phụ thuộc vào việc tuân thủ pháp luật và có thể bị điều chỉnh hoặc thu hồi nếu vi phạm. Ngân hàng vì vậy không coi giấy phép là tài sản có tính ổn định và thanh khoản đủ cao để xử lý khi phát sinh nợ xấu. Trong trường hợp xấu nhất, nếu dự án bị đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép, giá trị của quyền khai thác gần như không còn.

- Vậy doanh nghiệp có thể dùng những tài sản nào để bảo đảm khoản vay đầu tư mỏ? Thực tiễn cho thấy ngân hàng thường chấp nhận các nhóm tài sản sau: quyền sử dụng đất hợp pháp, máy móc thiết bị khai thác, công trình xây dựng gắn liền với đất, phương tiện vận tải chuyên dụng và các tài sản khác thuộc sở hữu hợp pháp của doanh nghiệp. Trong một số trường hợp, ngân hàng còn yêu cầu bảo lãnh của công ty mẹ hoặc bên thứ ba có năng lực tài chính mạnh hơn.

- Tuy nhiên, ngay cả với các tài sản hữu hình, ngân hàng vẫn xem xét kỹ tính pháp lý và khả năng thanh khoản. Quyền sử dụng đất phải có giấy chứng nhận hợp lệ, không bị hạn chế chuyển nhượng hoặc tranh chấp. Máy móc thiết bị phải có hóa đơn chứng từ đầy đủ, không bị thế chấp ở nơi khác và có giá trị thị trường rõ ràng. Giá trị tài sản bảo đảm thường chỉ được ngân hàng định giá ở mức thận trọng, thấp hơn giá trị thị trường để phòng ngừa rủi ro.

- Một điểm doanh nghiệp cần lưu ý là giá trị tài sản bảo đảm không phải là yếu tố duy nhất quyết định khoản vay. Ngân hàng không tài trợ chỉ dựa trên tài sản; họ tài trợ dựa trên khả năng trả nợ. Tài sản bảo đảm chỉ là lớp bảo vệ thứ hai khi dòng tiền dự án gặp trục trặc. Vì vậy, nếu dự án không chứng minh được hiệu quả tài chính, việc có tài sản bảo đảm lớn cũng chưa chắc đảm bảo được phê duyệt tín dụng.

- Đối với các công ty dự án mới thành lập để khai thác mỏ, vấn đề tài sản bảo đảm càng trở nên phức tạp. Công ty dự án thường chưa sở hữu nhiều tài sản ngoài giấy phép và một số hạng mục đầu tư ban đầu. Trong trường hợp này, ngân hàng có xu hướng yêu cầu công ty mẹ thế chấp tài sản hoặc bảo lãnh nghĩa vụ trả nợ. Nếu cấu trúc đầu tư không được thiết kế hợp lý ngay từ đầu, doanh nghiệp có thể rơi vào tình thế phải tái cấu trúc toàn bộ phương án tài chính để đáp ứng yêu cầu tín dụng.

- Từ góc độ chiến lược, trước khi tiếp cận ngân hàng, doanh nghiệp nên đánh giá thực chất danh mục tài sản có thể dùng làm bảo đảm, kiểm tra lại tính pháp lý của từng tài sản và cân nhắc phương án tăng vốn chủ sở hữu để giảm áp lực vay. Việc phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản bảo đảm mà không củng cố năng lực tài chính nội tại có thể khiến dự án trở nên mong manh khi thị trường biến động.

             Trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, tài sản lớn nhất của doanh nghiệp không phải là trữ lượng mỏ, mà là năng lực quản trị và sự tuân thủ pháp luật. Tài sản bảo đảm là điều kiện quan trọng trong quan hệ tín dụng, nhưng chỉ phát huy giá trị khi dự án được xây dựng trên nền tảng pháp lý vững chắc và phương án tài chính khả thi. Hiểu rõ giới hạn pháp lý của tài sản bảo đảm sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong cấu trúc vốn và tránh được những kỳ vọng sai lệch khi làm việc với ngân hàng.

LIÊN HỆ TƯ VẤN THEO SỐ ĐT/ZALO: 0339.999.928 * Website: www.maydovang.com