1. Trang chủ
2. TIỀN LÊ

TIỀN XU CỔ THỜI TIỀN LÊ

- Sau khi triều Đinh kết thúc, nhà Tiền Lê được thành lập năm 980 do Lê Hoàn lên ngôi, tức Lê Đại Hành, mở ra giai đoạn củng cố và phát triển quốc gia Đại Cồ Việt trong bối cảnh chính trị nhiều biến động. Tiếp nối nền tảng tiền tệ từ thời Đinh, triều Tiền Lê tiếp tục cho đúc tiền riêng, thể hiện sự kế thừa và khẳng định chủ quyền quốc gia trên phương diện kinh tế – tài chính.

- Đồng tiền tiêu biểu và được ghi nhận rõ ràng nhất của thời kỳ này là “Thiên Phúc Trấn Bảo”, đúc theo niên hiệu Thiên Phúc (984–988). Tiền vẫn giữ hình thức tròn, lỗ vuông ở giữa, mang đặc trưng văn hóa tiền tệ Đông Á, với bốn chữ Hán “天福鎮寶” đúc nổi trên mặt tiền. Ý nghĩa của cụm từ này thể hiện mong muốn “trấn giữ phúc lành”, ổn định xã tắc và củng cố triều đại trong giai đoạn đất nước vừa trải qua chiến tranh chống Tống.

- Theo phân tích chuyên sâu của Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ, tiền Thiên Phúc Trấn Bảo mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong tiến trình hoàn thiện hệ thống tiền tệ độc lập của Đại Cồ Việt. Nếu tiền Thái Bình Hưng Bảo thời Đinh mang tính chất khai mở, thì tiền thời Tiền Lê cho thấy sự tiếp nối có chủ đích và từng bước ổn định cơ chế phát hành.

- Về chất liệu, tiền thời Tiền Lê chủ yếu đúc bằng đồng, kỹ thuật đúc có phần cải tiến so với thời Đinh nhưng vẫn còn hạn chế về độ đồng đều trọng lượng và kích thước. Số lượng hiện vật khảo cổ không nhiều, cho thấy quy mô lưu hành còn tương đối hẹp. Nền kinh tế thời kỳ này vẫn mang tính tự cung tự cấp là chính, tiền kim loại chưa thay thế hoàn toàn hình thức trao đổi hiện vật.

- Theo Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ, tiền Thiên Phúc Trấn Bảo không chỉ có giá trị về mặt tiền tệ mà còn là biểu tượng chính trị. Trong bối cảnh Lê Đại Hành phải đối mặt với nguy cơ xâm lược từ nhà Tống và tình hình nội bộ chưa ổn định, việc phát hành tiền riêng thể hiện quyền lực trung ương và tính chính danh của triều đại.

- Một số tài liệu cũng đề cập đến khả năng tồn tại thêm các loại tiền khác dưới thời Tiền Lê, tuy nhiên đến nay chưa có đủ bằng chứng khảo cổ xác thực. Vì vậy, trong nghiên cứu tiền tệ học, Thiên Phúc Trấn Bảo vẫn được coi là đồng tiền tiêu biểu nhất của triều đại này.

- Trong giới sưu tầm hiện nay, tiền Thiên Phúc Trấn Bảo được đánh giá cao do niên đại sớm và số lượng hiếm. Tuy nhiên, thị trường cũng xuất hiện nhiều bản đúc lại hoặc phục chế. Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ nhiều lần nhấn mạnh rằng việc thẩm định tiền cổ cần dựa trên các yếu tố như phong cách thư pháp, cấu trúc nét chữ, độ mòn tự nhiên, lớp gỉ đồng (patina) và bối cảnh phát hiện. Không nên chỉ dựa vào hình thức bề ngoài hoặc giá trị chào bán.

- Theo quan điểm nghiên cứu của Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ, tiền thời Tiền Lê là mắt xích quan trọng nối tiếp quá trình hình thành hệ thống tiền tệ độc lập của Việt Nam. Dù quy mô phát hành còn khiêm tốn, nhưng ý nghĩa lịch sử của nó rất lớn, phản ánh giai đoạn củng cố quyền lực nhà nước và từng bước xây dựng nền tài chính tự chủ.

           Tóm lại, tiền xu cổ thời Tiền Lê – tiêu biểu là Thiên Phúc Trấn Bảo – không chỉ là phương tiện trao đổi mà còn là dấu ấn của một giai đoạn lịch sử đầy thử thách nhưng giàu ý nghĩa. Dưới góc nhìn chuyên môn của Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ, việc nghiên cứu và bảo tồn những đồng tiền này chính là góp phần gìn giữ chứng tích vật chất quan trọng của buổi đầu xây dựng quốc gia phong kiến độc lập Việt Nam.