VÌ SAO NHIỀU DỰ ÁN MỎ CÓ GIẤY PHÉP NHƯNG VẪN BỊ NGÂN HÀNG TỪ CHỐI TÀI TRỢ?

 VÌ SAO NHIỀU DỰ ÁN MỎ CÓ GIẤY PHÉP NHƯNG VẪN BỊ NGÂN HÀNG TỪ CHỐI TÀI TRỢ?

Phân tích từ góc nhìn pháp lý và quản trị rủi ro tín dụng

Phạm Hoa Hồng Nhung

- Trong thực tiễn tư vấn pháp lý cho các doanh nghiệp khai thác khoáng sản, tôi thường gặp một tình huống khá phổ biến: doanh nghiệp đã được cấp giấy phép khai thác hợp lệ, đã hoàn tất nhiều thủ tục hành chính, nhưng khi tiếp cận ngân hàng để vay vốn triển khai dự án thì lại bị từ chối. Điều này khiến không ít nhà đầu tư cho rằng ngân hàng “quá thận trọng” hoặc “không hiểu ngành mỏ”. Tuy nhiên, nếu phân tích dưới góc độ pháp lý và quản trị rủi ro tín dụng, có thể thấy quyết định của ngân hàng hoàn toàn có cơ sở.

- Trước hết, cần hiểu rằng giấy phép khai thác chỉ là điều kiện cần, không phải điều kiện đủ để được cấp tín dụng. Ngân hàng không tài trợ cho quyền khai thác đơn thuần, mà tài trợ cho khả năng tạo ra dòng tiền trả nợ ổn định và hợp pháp. Nếu dự án chỉ dừng ở mức “được phép khai thác” mà chưa chứng minh được hiệu quả tài chính, thì đối với ngân hàng, rủi ro vẫn ở mức cao.

- Một trong những nguyên nhân phổ biến khiến hồ sơ bị từ chối là dự án chưa hoàn thiện nền tảng pháp lý liên quan. Có những trường hợp giấy phép khai thác đã được cấp nhưng nghĩa vụ ký quỹ phục hồi môi trường chưa thực hiện đầy đủ, thủ tục đất đai chưa hoàn tất, hoặc còn tồn tại khiếu nại, tranh chấp tại khu vực mỏ. Đối với ngân hàng, bất kỳ rủi ro pháp lý nào có thể dẫn đến đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép đều trực tiếp đe dọa khả năng trả nợ. Vì vậy, chỉ cần phát hiện điểm chưa rõ ràng, tổ chức tín dụng có thể quyết định không tham gia tài trợ.

- Nguyên nhân thứ hai nằm ở chất lượng hồ sơ tài chính và phương án đầu tư. Không ít doanh nghiệp xây dựng phương án khai thác với dự báo sản lượng và giá bán ở mức lạc quan, nhưng thiếu kịch bản thận trọng. Ngân hàng khi thẩm định sẽ tính đến trường hợp giá khoáng sản giảm, chi phí nhiên liệu tăng hoặc sản lượng khai thác thấp hơn dự kiến. Nếu dòng tiền trong kịch bản xấu không đủ để trả nợ, dự án sẽ bị đánh giá là thiếu an toàn. Ở góc độ tín dụng, ngân hàng ưu tiên khả năng trả nợ trong điều kiện bất lợi hơn là lợi nhuận tối đa trong điều kiện thuận lợi.

- Một vấn đề khác thường bị xem nhẹ là năng lực tài chính thực chất của doanh nghiệp. Nhiều dự án mỏ được triển khai thông qua công ty dự án mới thành lập, vốn điều lệ thấp, chưa có lịch sử hoạt động và chưa từng vay vốn lớn. Trong trường hợp này, dù giấy phép hợp lệ, ngân hàng vẫn lo ngại về khả năng quản trị và sức chịu đựng tài chính của chủ đầu tư. Nếu không có bảo lãnh từ công ty mẹ hoặc tài sản bảo đảm đủ mạnh, rủi ro tín dụng sẽ tăng lên đáng kể.

- Tài sản bảo đảm cũng là một yếu tố quyết định. Khoáng sản dưới lòng đất không phải là tài sản có thể xử lý ngay khi phát sinh nợ xấu. Do đó, ngân hàng thường yêu cầu quyền sử dụng đất, máy móc thiết bị hoặc tài sản khác có tính thanh khoản cao hơn. Nếu doanh nghiệp không đáp ứng được yêu cầu về bảo đảm, khoản vay khó được phê duyệt dù dự án có tiềm năng.

- Ngoài ra, yếu tố thị trường đầu ra đóng vai trò rất quan trọng. Một dự án mỏ có giấy phép nhưng không có hợp đồng tiêu thụ dài hạn hoặc không chứng minh được nhu cầu thị trường ổn định sẽ bị đánh giá là phụ thuộc quá nhiều vào biến động giá. Trong bối cảnh giá khoáng sản chịu ảnh hưởng của chu kỳ kinh tế và yếu tố toàn cầu, ngân hàng có xu hướng thận trọng với các dự án thiếu cam kết tiêu thụ cụ thể.

- Từ góc nhìn pháp lý và quản trị rủi ro, có thể thấy việc bị từ chối tài trợ không đồng nghĩa với việc dự án không có giá trị, mà cho thấy dự án chưa đạt mức độ an toàn cần thiết theo chuẩn mực tín dụng. Giấy phép khai thác là nền tảng pháp lý quan trọng, nhưng chỉ là một phần trong bức tranh tổng thể gồm pháp lý, tài chính, kỹ thuật và thị trường.

- Vì vậy, trước khi tiếp cận ngân hàng, doanh nghiệp nên thực hiện rà soát toàn diện dự án dưới góc độ tín dụng: kiểm tra lại nghĩa vụ pháp lý đã hoàn tất hay chưa, xây dựng phương án tài chính thận trọng với nhiều kịch bản, chuẩn bị tài sản bảo đảm phù hợp và củng cố năng lực tài chính nội tại. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng không chỉ giúp tăng khả năng được phê duyệt khoản vay mà còn giúp dự án vận hành bền vững hơn trong suốt vòng đời khai thác. -

- Trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, giấy phép mở ra cơ hội, nhưng chính năng lực quản trị rủi ro mới quyết định khả năng tiếp cận vốn. Doanh nghiệp hiểu rõ logic này sẽ chủ động hơn trong chiến lược tài chính và tránh được những cú sốc không cần thiết khi làm việc với ngân hàng.

LIÊN HỆ TƯ VẤN THEO SỐ ĐT/ZALO: 0339.999.928 * Website: www.maydovang.com