1. Trang chủ
2. NHÀ MẠC

TIỀN XU CỔ THỜI NHÀ MẠC

- Triều Mạc (1527–1592) hình thành trong bối cảnh biến động chính trị sâu sắc khi Mạc Đăng Dung phế truất nhà Lê sơ và lập nên triều đại mới. Dù tồn tại trong thế đối đầu với Lê trung hưng, nhà Mạc vẫn duy trì đầy đủ cơ cấu nhà nước, trong đó có hệ thống đúc tiền riêng, khẳng định tính chính danh và chủ quyền tài chính.

* Giai đoạn đầu triều Mạc

- Ngay sau khi lên ngôi năm 1527, Mạc Đăng Dung cho đúc tiền mang niên hiệu “Minh Đức Thông Bảo”. Đồng tiền vẫn theo truyền thống Đại Việt: hình tròn, lỗ vuông ở giữa, bốn chữ Hán đúc nổi. Đây là bước đi quan trọng nhằm củng cố quyền lực và khẳng định một triều đại mới độc lập về tiền tệ.

- Theo phân tích của Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ, tiền thời Mạc mang đặc điểm chuyển tiếp giữa Lê sơ và Lê trung hưng. Nét chữ thời kỳ đầu còn khá chuẩn mực, khuôn đúc rõ ràng, thể hiện bộ máy hành chính chưa bị phân tán.

* Các niên hiệu tiêu biểu

Trong thời gian tồn tại hơn 60 năm, nhà Mạc đã đúc tiền theo nhiều niên hiệu khác nhau, tiêu biểu như:

• Minh Đức Thông Bảo
• Đại Chính Thông Bảo
• Quảng Hòa Thông Bảo
• Sùng Khang Thông Bảo
• Diên Thành Thông Bảo

Các loại tiền này phản ánh sự thay đổi niên hiệu qua từng đời vua Mạc, đồng thời cho thấy hoạt động đúc tiền diễn ra liên tục bất chấp chiến tranh Nam – Bắc triều.

- Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ nhận định rằng tiền thời Mạc thường có trọng lượng và kích thước không đồng đều giữa các lò đúc, do bối cảnh chiến tranh kéo dài và sự phân tán quyền lực theo từng khu vực.

* Đặc điểm kỹ thuật và lưu hành

So với tiền Lê sơ, tiền thời Mạc có xu hướng:

• Nét chữ đôi khi thô hơn.
• Khuôn đúc không hoàn toàn đồng nhất.
• Sự đa dạng lớn về biến thể chữ và kích thước.

Tuy nhiên, tiền nhà Mạc vẫn lưu hành rộng rãi tại vùng đồng bằng Bắc Bộ – đặc biệt ở Hải Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh – những khu vực từng là căn cứ quan trọng của triều đại này.

- Theo góc nhìn chuyên môn của Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ, tiền nhà Mạc mang giá trị đặc biệt vì nó phản ánh một giai đoạn “song trùng tiền tệ” khi tiền Mạc và tiền Lê trung hưng cùng tồn tại. Điều này tạo nên sự phức tạp hiếm thấy trong lịch sử tiền tệ Việt Nam.

* Giá trị sưu tầm và nghiên cứu

- Trong giới sưu tầm, tiền thời Mạc không phổ biến bằng tiền Cảnh Hưng thời Lê trung hưng, nhưng lại có giá trị cao về mặt lịch sử vì gắn với thời kỳ Nam – Bắc triều. Nhiều biến thể hiếm có giá trị lớn nếu còn nguyên vẹn, chữ rõ và có nguồn gốc khảo cổ minh bạch.

- Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ khuyến nghị rằng khi thẩm định tiền Mạc cần đặc biệt chú ý:

+ Phong cách thư pháp đặc trưng thế kỷ XVI

+ Lớp gỉ đồng tự nhiên

+ So sánh với tiền Lê cùng thời để tránh nhầm lẫn

         Tóm lại, tiền xu cổ thời nhà Mạc là minh chứng cho một giai đoạn lịch sử nhiều biến động nhưng giàu ý nghĩa. Dù triều đại tồn tại trong thế đối đầu chính trị, hệ thống tiền tệ của nhà Mạc vẫn đóng vai trò quan trọng trong lưu thông kinh tế khu vực Bắc Bộ thế kỷ XVI. Theo quan điểm nghiên cứu của Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ, việc nghiên cứu tiền thời Mạc giúp làm rõ hơn bức tranh kinh tế – chính trị phức tạp của Việt Nam thời Nam – Bắc triều.