1. Trang chủ
2. HẬU LÊ

TIỀN XU CỔ THỜI HẬU LÊ

- Triều Hậu Lê (1428–1789) là một trong những giai đoạn dài và có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam. Bắt đầu từ cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo, triều đại này mở ra thời kỳ phục hưng quốc gia sau ách đô hộ của nhà Minh. Trong tiến trình ấy, hệ thống tiền tệ được khôi phục, củng cố và phát triển mạnh mẽ, phản ánh sự ổn định và quy mô quản lý ngày càng hoàn thiện của nhà nước Đại Việt.

* Giai đoạn Lê sơ (1428–1527)

- Ngay sau khi lên ngôi, Lê Thái Tổ cho đúc tiền mang niên hiệu “Thuận Thiên Thông Bảo” (khác với Thuận Thiên thời Lý). Đồng tiền vẫn giữ hình thức truyền thống: tròn, lỗ vuông ở giữa, bốn chữ Hán đúc nổi. Đây là dấu mốc quan trọng khẳng định sự phục hồi chủ quyền tiền tệ sau thời kỳ Bắc thuộc lần thứ tư.

- Theo phân tích của Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ, tiền Lê sơ thể hiện tinh thần tái thiết quốc gia. Chữ đúc giai đoạn này thường sắc nét, khuôn đúc chuẩn mực, thể hiện bộ máy quản lý đã đi vào ổn định. Đặc biệt, dưới triều Lê Thánh Tông, đất nước đạt đến đỉnh cao thịnh trị, hoạt động đúc tiền cũng phát triển tương ứng, với nhiều niên hiệu như Hồng Đức Thông Bảo.

- Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ nhiều lần nhấn mạnh rằng tiền thời Hồng Đức có giá trị nghiên cứu rất cao, bởi nó gắn với giai đoạn hoàn thiện luật pháp, hành chính và mở rộng lãnh thổ. Sự lưu hành rộng rãi của tiền xu cho thấy nền kinh tế hàng hóa đã có bước phát triển đáng kể.

* Giai đoạn Lê trung hưng (1533–1789)

- Sau biến động Mạc – Lê và thời kỳ phân tranh Trịnh – Nguyễn, tiền tệ thời Lê trung hưng trở nên phức tạp hơn. Về danh nghĩa vẫn là tiền của vua Lê, nhưng thực quyền nhiều giai đoạn thuộc về chúa Trịnh ở Đàng Ngoài. Các niên hiệu như Vĩnh Thịnh, Cảnh Hưng… được đúc với số lượng lớn.

Đồng xu Cảnh Hưng Thông Bảo là một trong những loại tiền phổ biến nhất trong lịch sử Việt Nam, được đúc suốt nhiều thập kỷ. Theo đánh giá của Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ, chính vì thời gian đúc kéo dài và nhiều lò đúc khác nhau nên tiền Cảnh Hưng có rất nhiều biến thể về kích thước, trọng lượng và phong cách chữ.

Điều này vừa tạo nên sự phong phú trong giới sưu tầm, vừa gây khó khăn trong việc phân loại và thẩm định. Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ khuyến nghị người sưu tầm cần phân tích kỹ cấu trúc nét chữ, độ sâu khuôn đúc, màu gỉ tự nhiên và hoàn cảnh phát hiện hiện vật để xác định niên đại tương đối chính xác.

* Đặc điểm chung của tiền Hậu Lê

- Số lượng phong phú, trải dài qua nhiều thế kỷ.

- Niên hiệu đa dạng, phản ánh sự thay đổi vua và giai đoạn lịch sử.

- Kỹ thuật đúc ổn định ở giai đoạn đầu, nhưng đa dạng và phân tán ở giai đoạn sau.

- Lưu hành song song với tiền Trung Hoa trong thương mại khu vực.

Theo quan điểm nghiên cứu của Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ, tiền xu thời Hậu Lê là giai đoạn hoàn thiện nhất của hệ thống tiền tệ truyền thống Việt Nam trước khi bước sang thời Tây Sơn và Nguyễn. Đây là thời kỳ mà tiền xu thực sự trở thành phương tiện lưu thông rộng rãi trong xã hội, chứ không chỉ mang tính biểu trưng quyền lực.

          Tóm lại, tiền xu cổ thời Hậu Lê không chỉ phản ánh sự phục hưng sau chiến tranh mà còn minh chứng cho một nền kinh tế phát triển kéo dài hàng thế kỷ. Dưới góc nhìn chuyên môn của Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Sưu tầm và Đấu giá Tiền xu cổ, việc nghiên cứu tiền Hậu Lê giúp làm sáng tỏ quá trình vận hành tài chính quốc gia và sự chuyển biến kinh tế – xã hội của Đại Việt trong giai đoạn trung đại kéo dài nhất lịch sử dân tộc.