TIẾNG VỌNG DƯỚI TẦNG ĐÁ CỔ - KHI LÒNG NÚI CẤT LÊN TIẾNG

TIẾNG VỌNG DƯỚI TẦNG ĐÁ CỔ - KHI LÒNG NÚI CẤT LÊN TIẾNG

Có những ngọn núi, khi đứng trước chúng, người ta chỉ nhìn thấy màu xanh của cây rừng, những vệt đá nâu xám và màn sương lững lờ trôi qua các triền dốc. Nhưng cũng có những ngọn núi khiến con người nảy sinh cảm giác rằng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy còn ẩn giấu điều gì chưa được gọi thành tên. Không phải bởi những câu chuyện truyền miệng, càng không hẳn vì những lời đồn về long mạch, mà bởi đôi khi, chính những hiện tượng nhỏ bé giữa thiên nhiên cũng đủ mở ra những câu hỏi lớn.

Sau chuyến khảo sát cùng ông Hiếu tại một miền sơn cước, Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chiêm tinh và Thần số học KIMSOHA, nhận được một cuộc gọi vào lúc cuối chiều. Người gọi là một người đàn ông trung niên tên Lâm, chủ nhân của khu đất nằm dưới chân một dãy núi cổ. Ông kể rằng trong nhiều đêm liên tiếp, người dân sống gần một vách đá thường nghe thấy những âm thanh trầm đục vọng lên từ phía sườn núi. Có lúc âm thanh giống tiếng gõ vào một chiếc trống lớn đặt sâu dưới lòng đất, có lúc lại kéo dài như tiếng kim loại cọ vào nhau trong một khoảng không rỗng. Điều khiến ông Lâm băn khoăn nhất là âm thanh không xuất hiện theo một giờ cố định, cũng chẳng phải đêm nào cũng có.

“Có người bảo nơi ấy có hang ngầm. Có người lại nói đó là tiếng vọng từ một huyệt đất cổ. Tôi không biết nên tin vào điều gì, chỉ muốn tìm một lời giải thích thỏa đáng”, ông Lâm nói qua điện thoại.

Hạnh Thu im lặng vài giây trước khi trả lời. Với chị, những câu chuyện như thế không nên được kết luận vội vàng bằng một lời giải thích huyền bí, nhưng cũng không nên bị gạt đi chỉ vì chúng chưa được hiểu rõ. Trong văn hóa phương Đông, núi được xem là nơi hội tụ của khí, là phần xương sống của thế đất; những dãy núi nối tiếp nhau thường được hình dung như những dòng long mạch uốn lượn qua thời gian. Tuy nhiên, đó là cách diễn giải thuộc hệ thống quan niệm phong thủy truyền thống. Muốn biết điều gì đang thực sự diễn ra dưới vách đá, cần có khảo sát địa hình, địa chất và những dữ liệu có thể kiểm chứng.

          Sáng hôm sau, Hạnh Thu liên hệ với Phạm Thanh, chuyên gia địa chất thuộc Trung tâm Nghiên cứu Khoáng sản KIMSOHA, đề nghị phối hợp khảo sát khu vực. Thanh vốn ít nói, luôn có thói quen nhìn thật kỹ trước khi đưa ra nhận định. Trong chiếc ba lô cũ của anh lúc nào cũng có sổ ghi chép, đèn pin, thiết bị định vị, dụng cụ lấy mẫu đá và một chiếc búa địa chất đã sẫm màu vì nhiều chuyến đi. Khi nghe Hạnh Thu kể về âm thanh lạ, Thanh chỉ hỏi một câu: “Người dân nghe thấy nó ở cùng một vị trí hay mỗi lần lại khác nhau?”

Hạnh Thu mỉm cười. Chị biết Thanh đã bắt đầu làm việc.

Ba ngày sau, họ lên đường. Con đường dẫn vào khu đất của ông Lâm men theo những triền cỏ thấp, qua vài nếp nhà nép mình dưới tán cây và dừng lại trước một sườn núi có những mảng đá lộ thiên. Trên cao, một dải rừng già phủ kín đỉnh núi. Phía dưới là vùng đất thoải dần về một thung lũng nhỏ, nơi dòng nước len qua những bụi cây dại rồi khuất sau các mô đất.

Hạnh Thu đứng khá lâu ở khoảng đất trống trước sườn núi. Chị quan sát hướng núi, độ mở của thung lũng, những đường sống núi nối nhau phía xa và vị trí dòng nước chảy qua khu đất. Trong cách nhìn loan đầu của phong thủy truyền thống, hình thế sơn thủy là một phần quan trọng khi đánh giá không gian cư trú và âm trạch. Một ngọn núi có đường nét liên tục, phía trước có khoảng thoáng, hai bên có những dải địa hình ôm vào thường được diễn giải bằng những khái niệm như thế chủ, minh đường và hộ sa. Nhưng Hạnh Thu không vội gọi nơi này là đất quý. Chị ghi lại những đặc điểm quan sát được, đồng thời đánh dấu các vị trí cần kiểm tra thêm.

Thanh thì đi theo một hướng khác. Anh lần lượt xem xét các vết nứt trên bề mặt đá, độ dốc của sườn, những chỗ đất bị rửa trôi và sự khác biệt giữa các lớp vật liệu lộ ra sau một đoạn taluy cũ. Ở một số vị trí, đá có màu xám sẫm, bề mặt phong hóa không đồng đều. Những khe nứt nhỏ chạy theo nhiều hướng khác nhau, có khe bị lấp bởi đất mịn và rễ cây. Thanh cúi xuống, dùng thước đo kích thước một khe nứt rồi ghi tọa độ vào sổ.

“Địa hình ở đây có nhiều điểm đáng khảo sát. Nhưng chỉ nhìn bề mặt thì chưa thể kết luận có hang ngầm hay một cấu trúc địa chất đặc biệt nào”, anh nói.

Ông Lâm dẫn hai người đến vách đá nơi âm thanh được cho là xuất hiện thường xuyên nhất. Vách đá cao không quá lớn, chân vách có một dải đất lẫn sỏi và những tảng đá rời. Phía trên, cây rừng mọc xen giữa các khe đá. Không có cửa hang rõ rệt, cũng chẳng có dấu hiệu nào đủ để khẳng định bên dưới là một khoảng rỗng lớn.

Hạnh Thu nhìn lên sườn núi, rồi quay sang Thanh. “Nếu đứng theo cách nhìn phong thủy, người ta có thể liên tưởng những đường núi và khe tụ nước ở đây với hình tượng long mạch. Nhưng tiếng động kia có thể là một câu chuyện hoàn toàn khác”.

Thanh gật đầu: “Muốn tìm câu trả lời, trước tiên phải xác định âm thanh phát ra ở đâu, truyền qua môi trường nào và có thể liên quan đến yếu tố gì”.

Họ thống nhất bố trí một buổi quan sát vào thời điểm người dân từng nghe thấy âm thanh. Thiết bị ghi âm được đặt ở một số vị trí khác nhau quanh vách đá; thời gian, thời tiết và những tiếng động nền đều được ghi chép. Thanh kiểm tra các điểm lộ đá, trong khi Hạnh Thu trao đổi với người dân để thu thập mô tả độc lập, tránh để câu chuyện của người này ảnh hưởng đến lời kể của người khác.

Đêm đầu tiên trôi qua trong im lặng. Chỉ có tiếng côn trùng, tiếng lá cọ vào nhau và đôi lúc là âm thanh của một cành khô gãy dưới chân rừng. Ông Lâm có vẻ thất vọng, nhưng Thanh cho rằng một đêm không ghi nhận được hiện tượng cũng là dữ liệu cần thiết. Họ tiếp tục quan sát vào đêm thứ hai.

Gần nửa đêm, khi sương bắt đầu phủ mỏng trên những bụi cỏ, một tiếng động trầm vang lên từ phía vách đá.

Cộc… cộc… cộc…

Ba nhịp ngắn, cách nhau không đều. Sau đó là một âm thanh dài hơn, khàn và thấp, như tiếng vật gì đó rung lên trong một không gian kín. Tiếng động không lớn đến mức làm rung chuyển mặt đất, nhưng giữa đêm rừng yên tĩnh, nó đủ khiến cả ba người cùng ngẩng đầu.

Ông Lâm đứng sững. Hạnh Thu cảm thấy sống lưng lạnh đi trong khoảnh khắc, không phải vì chị tin rằng mình vừa nghe thấy điều siêu nhiên, mà bởi âm thanh ấy khác hẳn những tiếng động quen thuộc của khu rừng. Thanh lập tức kiểm tra thiết bị ghi âm, đánh dấu thời điểm và quan sát xung quanh. Anh không nói gì trong vài giây, rồi đi chậm về phía một điểm đá lộ thiên cách chân vách không xa.

Âm thanh lại vang lên, lần này yếu hơn. Khi Thanh áp sát tai nghe về phía bề mặt đá, tiếng động đã tắt. Anh quay lại nhìn hai người, ánh mắt nghiêm túc hơn lúc ban ngày.

“Chúng ta đã ghi nhận được âm thanh. Nhưng vị trí đặt máy thu chưa đủ để xác định nguồn phát. Nó có thể truyền qua đá hoặc đất, cũng có thể đến từ một vị trí khác rồi bị địa hình phản xạ”.

Hạnh Thu nhìn lên những đường nét tối sẫm của ngọn núi. Trong ánh đèn pin, các khe nứt hiện ra như những đường chỉ mảnh chạy trên thân đá. Chị chợt nhớ đến một quan niệm cổ trong phong thủy: núi có hình, đất có thế, nước có đường; muốn hiểu một vùng đất phải quan sát nó trong mối liên hệ với toàn bộ không gian xung quanh. Nhưng lần này, câu nói ấy hiện lên trong chị không phải như một lời khẳng định về huyền cơ, mà như một lời nhắc rằng không thể hiểu một hiện tượng bằng cách chỉ nhìn vào một điểm.

Sáng hôm sau, Thanh cho rà soát lại các vị trí ghi âm và đối chiếu thời điểm xuất hiện tiếng động với những dữ liệu đã thu thập. Một số giả thuyết được đặt ra: âm thanh có thể bắt nguồn từ đá dịch chuyển rất nhỏ trong khe nứt, từ sự thay đổi nhiệt độ làm vật liệu co giãn, từ dòng nước di chuyển qua các khe rỗng, hoặc từ một nguồn bên ngoài bị vách núi phản xạ. Nếu khu vực có cấu trúc hang hốc hay khoảng rỗng tự nhiên, việc khảo sát địa chất và phương pháp địa vật lý phù hợp có thể giúp kiểm tra khả năng ấy. Tuy nhiên, chưa giả thuyết nào đủ bằng chứng để được xem là lời giải cuối cùng.

Thanh nhấn mạnh rằng chỉ riêng âm thanh trầm không thể chứng minh có khoang rỗng, đứt gãy đang hoạt động hay một cấu trúc địa chất bất thường. Muốn đi xa hơn, nhóm cần thêm dữ liệu: ghi âm ở nhiều điểm, xác định hướng truyền âm, kiểm tra điều kiện thời tiết, khảo sát cấu trúc đá và loại trừ những nguồn âm thanh nhân tạo. Nếu phát hiện dấu hiệu bất ổn trên sườn dốc, khu vực ấy cũng cần được đánh giá an toàn trước khi tiếp tục tiếp cận.

Hạnh Thu đồng tình. Chị không muốn một câu chuyện hấp dẫn khiến người ta đi đến kết luận trước khi có bằng chứng. Chị đề nghị ông Lâm tạm thời không cho người dân tự ý đào bới hoặc đục phá chân vách đá để tìm hang. Những hành động ấy vừa có thể gây nguy hiểm, vừa làm mất đi các dấu vết cần thiết cho khảo sát.

Buổi chiều, họ cùng ngồi trên một tảng đá bằng phẳng nhìn xuống thung lũng. Ánh nắng xuyên qua những tầng lá, rải lên mặt đất những mảng sáng tối đan xen. Thanh đang xem lại sổ ghi chép thì Hạnh Thu đưa cho anh một chai nước.

“Anh có bao giờ cảm thấy khoa học làm những câu chuyện bí ẩn mất đi vẻ đẹp của chúng không?” chị hỏi.

Thanh ngẩng lên, thoáng bất ngờ: “Không. Tôi nghĩ điều ngược lại mới đúng. Khi biết một âm thanh được tạo ra thế nào, ta có thể hiểu sâu hơn về cấu trúc của ngọn núi. Còn nếu chưa tìm được lời giải, sự trung thực nằm ở việc thừa nhận rằng chúng ta chưa biết”.

Hạnh Thu nhìn anh, ánh mắt dịu lại: “Có lẽ vì thế mà tôi muốn anh đi cùng trong những chuyến khảo sát này. Tôi nhìn thấy những câu hỏi mà truyền thống để lại. Anh giúp tôi tìm cách kiểm tra chúng bằng những gì có thể quan sát và đo đạc”.

Thanh khép cuốn sổ: “Còn cô nhắc tôi rằng một khu đất không chỉ là những con số trên bản đồ. Nó còn có lịch sử, ký ức và cách con người đã sống cùng nó”.

Giữa họ, khoảng lặng sau câu nói ấy kéo dài hơn thường lệ. Không ai vội phá vỡ. Gió từ thung lũng thổi lên, mang theo mùi cỏ ẩm và hương lá rừng. Hạnh Thu quay mặt về phía dãy núi, giấu nụ cười thoáng qua. Thanh cúi xuống xếp lại dụng cụ, nhưng trong khoảnh khắc ngắn ngủi, anh nhận ra mình đã quen với sự hiện diện của người phụ nữ ấy hơn anh tưởng.

Trước khi rời khu đất, nhóm thống nhất sẽ tiếp tục khảo sát, không công bố bất kỳ kết luận nào khi dữ liệu còn thiếu. Ông Lâm cảm ơn họ vì ít nhất, câu chuyện của ông đã được lắng nghe một cách nghiêm túc, không bị biến thành lời đồn cũng không bị xem nhẹ. Hạnh Thu ghi vào cuối cuốn sổ: “Âm thanh đã được ghi nhận. Nguồn phát chưa xác định. Cần tiếp tục kiểm tra bằng chứng địa chất, âm học và điều kiện môi trường”.

Trên đường xuống núi, chị ngoái nhìn vách đá lần cuối. Dưới ánh chiều, nơi ấy trở lại vẻ bình thường của một sườn núi hoang sơ. Không có dấu hiệu nào cho thấy nó vừa cất lên âm thanh khiến cả nhóm phải dừng lại giữa đêm. Nhưng với Hạnh Thu, chuyến đi đã mở ra một bài học đáng giá: đôi khi, điều bí ẩn nhất không phải là một hiện tượng chưa có lời giải, mà là sự nóng vội của con người khi muốn gán cho nó một ý nghĩa.

Trong phong thủy truyền thống, núi có thể được nhìn như hình tượng của long mạch; trong địa chất học, núi là một cấu trúc tự nhiên được hình thành và biến đổi qua những quá trình lâu dài. Hai cách tiếp cận không nhất thiết phải thay thế nhau, nhưng cũng không thể dùng niềm tin của hệ thống này làm bằng chứng cho hệ thống kia. Điều cần thiết là biết mình đang quan sát bằng lăng kính nào, điều gì đã được xác nhận và điều gì vẫn chỉ là giả thuyết.

Đêm ấy, tiếng vọng dưới tầng đá cổ vẫn chưa có lời giải cuối cùng. Nhưng nó đã mở ra một hành trình mới cho KIMSOHA - Hành trình đi tìm câu trả lời bằng sự kết hợp giữa hiểu biết văn hóa, quan sát thực địa và tinh thần nghiên cứu thận trọng.

Và khi bóng hai người khuất dần sau con đường nhỏ, dãy núi lại chìm vào tĩnh lặng. Hạnh Thu không biết lần khảo sát tiếp theo sẽ đưa họ đến đâu. Chị chỉ biết rằng bên cạnh mình có một người sẵn sàng kiên nhẫn đi qua những câu hỏi chưa lời đáp. Đôi khi, giữa một thế giới đầy những điều chưa thể hiểu hết, sự đồng hành chân thành cũng là một dạng ánh sáng — không làm bí ẩn biến mất, nhưng giúp con người đủ bình tĩnh để bước tiếp.