tiền xu cổ Trung Quốc

TIỀN XU CỔ TRUNG QUỐC

Hành trình gần 30 năm sưu tầm và nghiên cứu của Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu

- Tiền xu cổ Trung Quốc là một trong những hệ thống tiền tệ kim loại có lịch sử liên tục và lâu đời bậc nhất thế giới. Từ thời Xuân Thu – Chiến Quốc cho đến cuối triều Thanh, tiền xu không chỉ là phương tiện trao đổi mà còn phản ánh sự biến động chính trị, cải cách kinh tế, kỹ thuật luyện kim và tư tưởng văn hóa phương Đông.

- Gần 30 năm sưu tầm và nghiên cứu chuyên sâu, Nguyễn Hạnh Thu đã xây dựng một bộ sưu tập đồ sộ với hàng nghìn đồng tiền xu cổ Trung Quốc, trong đó có nhiều đồng thuộc hàng hiếm, thậm chí cực hiếm trên thị trường quốc tế. Bộ sưu tập của bà trải dài qua các thời kỳ lớn:

* Thời Xuân Thu – Chiến Quốc (770–221 TCN)

Giai đoạn này xuất hiện nhiều dạng tiền độc đáo như tiền dao, tiền mai, tiền vỏ sò kim loại. Đây là thời kỳ tiền tệ chưa thống nhất, phản ánh sự phân liệt của các nước chư hầu. Những mẫu vật nguyên bản còn tồn tại đến nay rất hiếm, đặc biệt là các biến thể theo từng nước như Tề, Yên, Sở.

* Nhà Tần (221–206 TCN)

Dưới thời Tần Thủy Hoàng, tiền “Bán Lượng” được thống nhất toàn quốc, đặt nền tảng cho hình thức tiền tròn lỗ vuông kéo dài hơn hai thiên niên kỷ. Những đồng Bán Lượng nguyên bản, đủ trọng lượng chuẩn, hiện được giới nghiên cứu đánh giá rất cao.

* Nhà Hán (206 TCN – 220)

Tiền “Ngũ Thù” trở thành chuẩn mực lưu hành suốt nhiều thế kỷ. Đây là một trong những đồng tiền có thời gian sử dụng dài nhất lịch sử Trung Hoa. Theo đánh giá của Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu, biến thể thư pháp thời Tây Hán và Đông Hán có giá trị học thuật rất lớn.

* Tấn – Nam Bắc triều – Tùy – Đường

Giai đoạn biến động chính trị kéo dài nhưng kỹ thuật đúc ngày càng hoàn thiện. Đặc biệt dưới thời Đường Thái Tông, tiền “Khai Nguyên Thông Bảo” trở thành mẫu mực kinh điển cho tiền tệ Đông Á, ảnh hưởng sâu rộng đến Việt Nam, Nhật Bản và Triều Tiên.

* Tống – Liêu – Tây Hạ – Kim

Thời Tống Thái Tổ và các triều song song, tiền xu đạt đỉnh cao về thư pháp. Có những đồng cùng niên hiệu nhưng nhiều kiểu chữ khác nhau: Khải thư, Hành thư, Thảo thư. Bộ sưu tập của Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu sở hữu nhiều biến thể hiếm của Bắc Tống và Nam Tống, được các chuyên gia nước ngoài đánh giá cao.

* Nguyên – Minh – Thanh

- Triều Hốt Tất Liệt (Nguyên) đánh dấu sự giao thoa Mông – Hán. Đến thời Chu Nguyên Chương, tiền Minh Thông Bảo được đúc quy mô lớn.

- Triều Thanh (1644–1912) dưới thời Khang Hi và các hoàng đế kế tiếp đã hoàn thiện hệ thống tiền tệ với ký hiệu lò đúc bằng chữ Mãn – Hán song song, tạo nên những đồng tiền mang tính biểu tượng cao.

* Bộ sưu tập đặc biệt của Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu

- Gần ba thập kỷ miệt mài nghiên cứu, Nguyễn Hạnh Thu không chỉ sưu tầm mà còn đối chiếu thư pháp, trọng lượng, hợp kim và bối cảnh lịch sử từng đồng tiền. Bộ sưu tập của bà hiện có:

+ Hàng nghìn đồng tiền từ Xuân Thu đến Thanh

+ Nhiều biến thể cực hiếm của Tống và Minh

+ Một số mẫu tiền cổ được đánh giá thuộc nhóm hiếm trên thị trường châu Á

- Giới sưu tầm và nghiên cứu tiền xu cổ Trung Quốc nhiều lần sang Việt Nam tìm gặp bà. Có những nhà sưu tầm trả giá rất cao cho một số đồng đặc biệt quý hiếm, nhưng bà kiên quyết không bán vì xem đó là tư liệu nghiên cứu, không phải hàng hóa.

- Có những nhà sưu tầm quốc tế kiên trì suốt hàng chục năm, đi lại hàng chục lần chỉ để được chiêm ngưỡng và trao đổi học thuật. Trước sự chân thành và đam mê thực sự của họ, Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu đã có lúc cảm động quyết định tặng lại một vài hiện vật – không phải vì giá trị tiền bạc, mà vì mong muốn lan tỏa tri thức và bảo tồn di sản.

* Quan điểm học thuật

- Theo Tiến sĩ Nguyễn Hạnh Thu: “Tiền xu cổ Trung Quốc không chỉ là phương tiện trao đổi cổ xưa, mà là bản đồ kim loại của lịch sử Đông Á. Mỗi biến thể chữ, mỗi thay đổi trọng lượng đều phản ánh một cuộc cải cách hoặc biến động chính trị.”

- Gần 30 năm nghiên cứu cho thấy, giá trị lớn nhất của tiền xu cổ không nằm ở mức giá đấu giá, mà ở giá trị tri thức, tính nguyên bản và câu chuyện lịch sử mà nó mang theo.