KIỂM SOÁT AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ SỰ CỐ TRONG HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC MỎ

KIỂM SOÁT AN TOÀN LAO ĐỘNG VÀ SỰ CỐ TRONG HOẠT ĐỘNG KHAI THÁC MỎ

Khai thác khoáng sản là lĩnh vực có nhiều yếu tố nguy hiểm do thường xuyên sử dụng máy móc công suất lớn, vận chuyển vật liệu nặng, làm việc trên địa hình phức tạp và tiếp xúc với các điều kiện địa chất không ổn định. Những sự cố như sạt lở bờ mỏ, đá rơi, tai nạn thiết bị, cháy nổ hoặc ngập nước có thể gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản.

Vì vậy, kiểm soát an toàn lao động không chỉ là yêu cầu trong quá trình sản xuất mà còn là một nội dung cốt lõi trong quản trị rủi ro và bảo vệ hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp khai khoáng.

1. Nhận diện các nguy cơ mất an toàn trong khai thác mỏ

Trước khi tổ chức sản xuất, doanh nghiệp cần đánh giá các nguy cơ tại từng khu vực và từng công đoạn khai thác.

Những nguy cơ phổ biến gồm:

- Sạt lở tầng khai thác, trượt mái dốc và đá rơi.

- Tai nạn do máy xúc, máy ủi, xe tải và phương tiện vận chuyển.

- Va chạm giữa người lao động và thiết bị cơ giới.

- Sự cố điện, cháy nổ và chập hệ thống điều khiển.

- Bụi, tiếng ồn, rung động và các yếu tố có hại tại nơi làm việc.

- Ngập nước, trượt lở do mưa lớn hoặc biến động thủy văn.

- Tai nạn tại khu vực nghiền, sàng, băng tải và hệ thống tuyển khoáng.

Mỗi nguy cơ cần được đánh giá theo khả năng xảy ra, mức độ hậu quả và phạm vi người lao động có thể bị ảnh hưởng.

2. Kiểm soát an toàn địa chất và ổn định bờ mỏ

Đối với khai thác lộ thiên, ổn định bờ mỏ và các tầng khai thác là vấn đề đặc biệt quan trọng. Đối với khai thác hầm lò, cần chú trọng điều kiện chống giữ, thông gió, thoát nước và nguy cơ sập đổ.

Các biện pháp cần thực hiện:

- Theo dõi hiện trạng mái dốc, tầng khai thác và dấu hiệu nứt, trượt.

- Kiểm tra khu vực có đá treo, đá rời hoặc nguy cơ sạt lở.

- Duy trì hệ thống thoát nước phù hợp với điều kiện mỏ.

- Kiểm soát việc thi công theo thiết kế và phương án kỹ thuật được phê duyệt.

- Thiết lập khu vực cảnh báo, giới hạn tiếp cận khi xuất hiện nguy cơ mất ổn định.

- Tổ chức kiểm tra sau mưa lớn hoặc khi có biến động địa chất bất thường.

Khi xuất hiện dấu hiệu sạt lở hoặc mất ổn định nghiêm trọng, cần dừng công việc tại khu vực nguy hiểm, đưa người ra khỏi vùng ảnh hưởng và triển khai đánh giá chuyên môn trước khi hoạt động trở lại.

3. Kiểm soát an toàn máy móc và thiết bị cơ giới

Máy móc và thiết bị khai thác là nguồn phát sinh nhiều tai nạn nếu không được quản lý đúng quy trình.

Doanh nghiệp cần:

- Kiểm tra tình trạng kỹ thuật trước mỗi ca làm việc.

- Thực hiện bảo dưỡng định kỳ theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

- Chỉ bố trí người đủ năng lực và được giao nhiệm vụ vận hành.

- Kiểm soát tốc độ, tải trọng và tuyến đường vận chuyển.

- Thiết lập vùng an toàn khi máy xúc, máy ủi và xe tải hoạt động.

- Có quy trình cô lập nguồn năng lượng trước khi sửa chữa hoặc bảo trì.

- Kiểm tra hệ thống phanh, cảnh báo, chiếu sáng và các bộ phận an toàn.

Không được tiếp tục sử dụng thiết bị khi phát hiện lỗi có khả năng gây nguy hiểm cho người vận hành hoặc người xung quanh.

4. Kiểm soát an toàn trong hoạt động nổ mìn

Đối với các mỏ có sử dụng vật liệu nổ công nghiệp, công tác nổ mìn phải được quản lý chặt chẽ theo quy định pháp luật và phương án kỹ thuật được phê duyệt.

Những nội dung cần kiểm soát:

- Điều kiện pháp lý và năng lực của đơn vị thực hiện.

- Kế hoạch, hộ chiếu nổ mìn và khu vực ảnh hưởng.

- Quản lý, bảo quản và sử dụng vật liệu nổ.

- Tổ chức cảnh giới, sơ tán và kiểm soát người ra vào.

- Thông báo thời gian nổ mìn và thiết lập vùng nguy hiểm.

- Kiểm tra hiện trường sau nổ, xử lý tình huống mìn câm theo quy trình chuyên môn.

Công việc liên quan đến vật liệu nổ chỉ được giao cho tổ chức, cá nhân đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định. Người không có nhiệm vụ không được tự ý tiếp cận hoặc xử lý vật liệu nổ.

5. Trang bị bảo hộ và tổ chức huấn luyện an toàn

Phương tiện bảo vệ cá nhân là một lớp kiểm soát quan trọng, nhưng không thể thay thế các biện pháp loại trừ hoặc giảm thiểu nguy cơ tại nguồn.

Tùy vị trí công việc, người lao động cần được trang bị phù hợp như:

- Mũ bảo hộ, giày bảo hộ và quần áo chuyên dụng.

- Kính bảo vệ mắt và thiết bị bảo vệ thính giác.

- Khẩu trang hoặc phương tiện bảo vệ hô hấp phù hợp.

- Áo phản quang khi làm việc gần phương tiện cơ giới.

- Thiết bị bảo vệ cá nhân chuyên dụng theo điều kiện công việc.

Doanh nghiệp cần tổ chức huấn luyện, hướng dẫn nhận diện nguy cơ, quy trình làm việc an toàn và cách ứng phó khi xảy ra sự cố. Người lao động phải hiểu rõ quyền, trách nhiệm và cách báo cáo tình trạng mất an toàn.

6. Xây dựng phương án ứng phó sự cố và cứu nạn

Một mỏ khoáng sản cần có phương án ứng phó phù hợp với những tình huống có thể xảy ra tại hiện trường.

Các tình huống cần được chuẩn bị gồm:

- Sạt lở hoặc sập đổ khu vực khai thác.

- Tai nạn máy móc và phương tiện vận tải.

- Cháy, nổ hoặc sự cố điện.

- Ngập nước và sự cố hệ thống thoát nước.

- Sự cố tại khu vực chế biến, băng tải và kho chứa.

- Tai nạn gây thương tích hoặc cần sơ cứu khẩn cấp.

Phương án ứng phó cần xác định:

- Người chỉ huy và bộ phận chịu trách nhiệm.

- Quy trình báo động và thông tin liên lạc.

- Tuyến sơ tán và khu vực tập kết an toàn.

- Thiết bị cứu hộ, sơ cứu và phương tiện ứng cứu.

- Đơn vị hỗ trợ bên ngoài khi vượt quá khả năng xử lý tại chỗ.

- Quy trình báo cáo, điều tra nguyên nhân và khắc phục sau sự cố.

Các phương án cần được phổ biến và diễn tập phù hợp để người lao động biết cách thực hiện khi tình huống thực tế xảy ra.

7. Thiết lập hệ thống giám sát và báo cáo an toàn

Doanh nghiệp không nên chỉ thống kê các tai nạn đã xảy ra mà cần theo dõi cả những dấu hiệu cảnh báo trước sự cố.

Một số chỉ tiêu nên được quản lý:

- Số vụ tai nạn lao động và mức độ nghiêm trọng.

- Số tình huống suýt xảy ra tai nạn.

- Tỷ lệ hoàn thành kiểm tra thiết bị.

- Tình trạng khắc phục các nguy cơ được phát hiện.

- Số giờ huấn luyện an toàn.

- Tình trạng thực hiện quy trình kiểm tra hiện trường.

- Thời gian xử lý các sự cố và kiến nghị an toàn.

Đặc biệt, cần khuyến khích người lao động báo cáo các tình huống suýt xảy ra tai nạn mà không che giấu hoặc bỏ qua dấu hiệu nguy hiểm. Đây là nguồn thông tin quan trọng để phòng ngừa sự cố nghiêm trọng trong tương lai.

8. Trách nhiệm của doanh nghiệp trong quản lý an toàn mỏ

Công tác an toàn phải được tổ chức thành hệ thống quản lý thống nhất, không chỉ giao cho một cán bộ phụ trách.

- Ban lãnh đạo: Phê duyệt chính sách, bố trí ngân sách và chịu trách nhiệm tổ chức quản lý.

- Bộ phận kỹ thuật: Kiểm soát điều kiện khai thác, thiết kế và tình trạng kỹ thuật của mỏ.

- Bộ phận an toàn: Đánh giá nguy cơ, kiểm tra hiện trường, huấn luyện và theo dõi việc khắc phục.

- Bộ phận vận hành: Thực hiện quy trình làm việc an toàn và báo cáo bất thường.

- Người lao động: Tuân thủ hướng dẫn, sử dụng bảo hộ và không thực hiện công việc vượt quá năng lực hoặc thẩm quyền.

Doanh nghiệp cần lưu giữ hồ sơ kiểm tra, huấn luyện, bảo dưỡng, sự cố và biện pháp khắc phục để phục vụ công tác quản lý, đánh giá và kiểm tra theo quy định.

9. Vai trò của KIMSOHA trong đánh giá rủi ro kỹ thuật mỏ

TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU KHOÁNG SẢN KIMSOHA định hướng hỗ trợ nhà đầu tư đánh giá hiện trạng địa chất, điều kiện kỹ thuật và những yếu tố có thể ảnh hưởng đến hoạt động khai thác.

Tiến sĩ Phạm Thanh – Chuyên gia khoáng sản của Trung tâm Nghiên cứu Khoáng sản KIMSOHA – có thể tham gia:

- Rà soát tài liệu địa chất và dữ liệu khảo sát hiện trường.

- Nhận diện khu vực cần kiểm tra bổ sung về điều kiện địa chất.

- Đánh giá sơ bộ các yếu tố có thể ảnh hưởng đến phương án khai thác.

- Phân tích dữ liệu khảo sát phục vụ công tác lập kế hoạch kỹ thuật.

- Đề xuất nội dung cần được chuyên gia chuyên ngành kiểm tra sâu hơn.

Các phương pháp địa vật lý, đo đạc và phân tích dữ liệu có thể hỗ trợ nhận diện một số bất thường trong lòng đất hoặc điều kiện khu vực. Tuy nhiên, đánh giá ổn định bờ mỏ, thiết kế chống giữ, kiểm định thiết bị và phương án an toàn chuyên ngành phải được thực hiện bởi đơn vị, cá nhân có đủ năng lực và theo đúng quy định áp dụng.

10. Kết luận

An toàn lao động là điều kiện nền tảng để một dự án mỏ vận hành ổn định và bền vững. Doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy xử lý tai nạn sang chủ động nhận diện nguy cơ, kiểm soát rủi ro và chuẩn bị phương án ứng phó trước khi sự cố xảy ra.

Một hệ thống quản lý an toàn hiệu quả không chỉ bảo vệ tính mạng người lao động mà còn góp phần hạn chế gián đoạn sản xuất, bảo vệ tài sản và nâng cao hiệu quả đầu tư khoáng sản.

TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU KHOÁNG SẢN KIMSOHA

SÀN GIAO DỊCH MUA BÁN & CHUYỂN NHƯỢNG MỎ KHOÁNG SẢN KIMSOHA

Chuyên gia khoáng sản: Tiến sĩ Phạm Thanh

Website: https://maydovang.com

Hotline/Zalo: 0339.999.928