ĐẶC TÍNH ĐỊA CHẤT VÀ CẤU TẠO THÂN QUẶNG ANTIMON -CƠ SỞ ĐỊNH HƯỚNG THĂM DÒ HIỆN ĐẠI

ĐẶC TÍNH ĐỊA CHẤT VÀ CẤU TẠO THÂN QUẶNG ANTIMON – CƠ SỞ ĐỊNH HƯỚNG THĂM DÒ HIỆN ĐẠI

1. Tổng quan về khoáng vật antimon trong tự nhiên

Antimon tồn tại chủ yếu dưới dạng khoáng vật stibnite (Sb2S3) – một khoáng sulfide màu xám chì, ánh kim mạnh, độ cứng thấp và rất dễ nhận biết khi lộ ra ngoài thực địa. Ngoài stibnite, antimon còn xuất hiện ở dạng valentinite (Sb2O3), kermesite (Sb2S2O) và một số khoáng oxy–sulfide hiếm gặp khác. Tuy nhiên, tầm quan trọng kinh tế chủ yếu nằm ở Sb2S3, bởi hàm lượng Sb trong quặng sulfide thường cao, dễ tuyển và dễ luyện.

Tại Việt Nam, antimon phân bố rộng trên các đới biến chất tuổi Paleozoi, các hệ thống đứt gãy sâu thuộc miền Bắc và Bắc Trung Bộ. Các điểm quặng như Mậu Lâm, Tân Hóa, Pác Nặm, Lang Hít là ví dụ điển hình cho kiểu quặng Sb gắn với đứt gãy á kinh tuyến và phương TB–ĐN.

2. Đặc điểm địa chất – địa mạo của vùng chứa antimon

Các vùng chứa Sb có những đặc điểm chung sau:

2.1. Nằm gần đới kiến tạo hoặc đứt gãy sâu

Antimon hình thành do dung dịch nhiệt dịch xuyên thấm theo các khe nứt, dải dập vỡ trong đá biến chất. Vì vậy, các đới kiến tạo tạo điều kiện cho dung dịch nóng giàu kim loại tập trung và kết tinh thành mạch Sb2S3.

2.2. Phân bố trong đá phiến, đá phiến mica hoặc đá vôi bị biến đổi

Những loại đá này dễ bị nứt vỡ, tạo không gian cho quặng tích tụ.

Silic hóa, thạch anh hóa, pyrit hóa là dấu hiệu biến đổi thường gặp.

2.3. Địa hình đồi núi, chia cắt mạnh

Mạch Sb thường lộ thiên trên các sườn dốc, đỉnh núi nhỏ hoặc các lằn khe bị xói lở.

Đây là lý do việc thăm dò cần kết hợp địa vật lý để xuyên qua lớp phong hóa dày.

3. Cấu tạo thân quặng antimon

Antimon không tạo thành thân quặng lớn và liên tục như quặng sắt, mà thường xuất hiện với cấu tạo:

3.1. Mạch (Vein)

Dạng phổ biến nhất.

Đặc điểm:

✥ Bề dày 10 cm – 1,5 m

✥ Chiều dài 10–200 m

✥ Dốc đứng hoặc nghiêng 60–90°

✥ Thành phần thạch anh – stibnite – pyrit

3.2. Dạng thấu kính (Lens)

- Xuất hiện trong đới dập vỡ hoặc kẹp giữa đá phiến.

- Hình thấu kính, chiều dày thay đổi nhanh theo phương dốc.

3.3. Dạng đới tẩm thấm (Disseminated zone)

- Hạt Sb nhỏ, phân bố rải rác, thường đi cùng arsenopyrit và pyrit.

- Dạng này khó thăm dò bằng lộ trình, nhưng địa vật lý IP phản ứng rất mạnh.

3.4. Dạng ổ hoặc điểm quặng nhỏ

Lộ thiên tại các điểm đứt gãy giao nhau. Thường là dấu hiệu quan trọng để mở rộng tìm kiếm.

4. Đặc tính vật lý của quặng Sb – cơ sở nhận dạng bằng địa vật lý

❖ Thân quặng Sb có các đặc tính làm nổi bật dị thường:

- Điện trở suất thấp (5–50 Ωm)

- Hiệu ứng phân cực IP cao (20–100 mV/V)

- Suất dẫn điện mạnh nhờ yếu tố sulfide

- Từ tính yếu, nhưng vùng silic hóa có thể tạo tín hiệu từ bất thường

❖ Nhờ những tính chất này, khi áp dụng các phương pháp đo IP/Res, dị thường Sb hiện lên rất rõ dưới dạng:

- Một dải độ dẫn cao

- Một vùng IP “đậm đặc”

- Dạng kéo dài theo phương mạch quặng

5. Nhận dạng thân quặng Sb ngoài thực địa

Khi khảo sát, chuyên gia của TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU KHOÁNG SẢN KIMSOHA (0339.999.928 – maydovang.com) thường dựa vào các chỉ dấu:

1. Đá thạch anh hóa mạnh, giòn, dễ vỡ.

2. Khoáng Sb2S3 ánh kim bạc, vạch màu đen xám.

3. Đới silic hóa rộng 1–5 m kéo dài theo khe nứt.

4. Các hốc lộ thiên có màu xám bạc, đôi khi có vảy antimon kết tinh.

Nếu xuất hiện cùng arsenopyrit, galena, pyrit → khả năng Sb rất cao.

6. Vai trò của TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU KHOÁNG SẢN KIMSOHA

Nhờ kinh nghiệm thực địa nhiều năm, KIMSOHA đã xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về:

❉ Kiểu mạch

❉ Dạng thân quặng

❉ Đặc tính IP/Res đặc trưng của từng kiểu Sb

❉ Mối liên hệ giữa địa chất – kiến tạo – quặng hóa

Từ đó, các chuyên gia có thể định hướng tuyến đo, xác định điểm đo và chọn phương pháp tối ưu cho từng khu vực.

7. Kết luận

Việc hiểu chính xác đặc tính địa chất và cấu tạo thân quặng antimon là chìa khóa thành công trong mọi chương trình thăm dò. Khi biết rõ mạch quặng phân bố ra sao, biến thiên thế nào, phản ứng với địa vật lý thế nào, ta sẽ tối ưu được chi phí đo đạc và khoan kiểm chứng.

TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU KHOÁNG SẢN KIMSOHA – 0339.999.928 – maydovang.com tiếp tục là đơn vị tiên phong trong phân tích đặc tính quặng Sb cho thăm dò và khai thác thực tế.

Quý khách cần thêm thông tin chi tiết, vui lòng tham khảo cuốn sách:

BÁCH KHOA KHOÁNG SẢN ANTIMONY

KHOA HỌC - KỸ THUẬT - ỨNG DỤNG