ỨNG DỤNG PHỔ X-RAY (XRF) TRONG XÁC ĐỊNH NGUỒN GỐC VÀ THÀNH PHẦN KHOÁNG CỦA KIM CƯƠNG

 ỨNG DỤNG PHỔ X-RAY (XRF) TRONG XÁC ĐỊNH NGUỒN GỐC VÀ THÀNH PHẦN KHOÁNG CỦA KIM CƯƠNG

✅ GIỚI THIỆU

✦ Trung Tâm Nghiên Cứu Khoáng Sản KIMSOHA triển khai phương pháp phân tích huỳnh quang tia X (XRF – X-ray Fluorescence) nhằm xác định nguồn gốc địa chất, thành phần khoáng vi lượng và mức độ tinh khiết nguyên tử của kim cương.

✦ XRF là công nghệ không phá mẫu, cho phép phát hiện nguyên tố ở nồng độ ppm (phần triệu), đặc biệt hiệu quả trong việc phân biệt kim cương tự nhiên, nhân tạo và kim cương được xử lý áp suất cao (HPHT).

✅  NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA PHỔ XRF

❖ Khi chiếu tia X vào mẫu vật, các electron lớp trong của nguyên tử bị kích thích và bật ra ngoài. Khi electron ở lớp ngoài chuyển xuống lấp chỗ trống, chúng phát ra tia huỳnh quang đặc trưng cho từng nguyên tố.

❖ Cường độ và bước sóng của tia này giúp xác định nguyên tố cấu thành và nồng độ tạp chất kim loại vi lượng trong viên kim cương.

❖ Phổ XRF cho phép phát hiện các nguyên tố như:

- Fe (Sắt), Ti (Titan), Ni (Niken): dấu hiệu của vùng manti giàu kim loại – nguồn gốc tự nhiên.

- Mg, Cr, Ca: phản ánh môi trường kết tinh sâu trong lòng đất.

- Co, Mn: chỉ xuất hiện trong kim cương nhân tạo HPHT.

✅  QUY TRÌNH PHÂN TÍCH TẠI KIMSOHA

1. Chuẩn bị mẫu: Lau sạch kim cương, cố định trên giá thạch anh không phản xạ.

2. Thiết lập nguồn tia X: Năng lượng 25–50 keV, cường độ 2 mA.

3. Quét phổ toàn phần: Thu tín hiệu trong dải 0–40 keV bằng đầu dò bán dẫn Si(Li).

4. Phân tích kết quả: So sánh với cơ sở dữ liệu XRF quốc tế (GIA – Gemological Institute of America).

5. Lập báo cáo nguồn gốc khoáng: Ghi rõ địa tầng hình thành, tuổi địa chất ước tính, mức độ biến dạng tinh thể.

✅ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Trong 450 mẫu phân tích giai đoạn 2023–2025, KIMSOHA xác định:

✤ 71% kim cương có nguồn gốc tự nhiên từ lớp manti giàu Fe–Mg.

✤ 19% là kim cương nhân tạo HPHT.

✤ 10% đã qua xử lý chiếu xạ hoặc áp suất nhiệt cao.

✤ Các mẫu tự nhiên có hàm lượng tạp kim trung bình dưới 0,0003%, trong khi mẫu nhân tạo dao động 0,0012–0,002%.

✅ ỨNG DỤNG THỰC TẾ

★ Xác định nguồn gốc địa lý: So sánh mẫu với cơ sở dữ liệu XRF toàn cầu, xác định vùng mỏ gốc (Nam Phi, Siberia, Úc…).

★ Định giá năng lượng: Mức tạp chất thấp đồng nghĩa năng lượng tinh thể ổn định cao.

★ Phát hiện xử lý giả: Kim cương chiếu xạ nhân tạo cho phổ XRF có đỉnh Ti–Mn bất thường.

✅ NHẬN ĐỊNH CỦA TIẾN SĨ PHẠM THANH

✿Theo Tiến sĩ Phạm Thanh:

“Tia X cho phép ta nhìn xuyên vào cấu trúc thật của viên đá, không chỉ để biết nó ở đâu ra, mà còn để hiểu nó đã hấp thụ năng lượng gì từ lòng đất. XRF là bản đồ năng lượng – di truyền học của khoáng vật.”

✪ Quý khách có nhu cầu thuê máy dò tìm kim cương -  máy dò vàng - dò kim loại, liên hệ:

✅ TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU KHOÁNG SẢN KIMSOHA

❎  Cơ sở 1: 27A/47 Phạm Hữu Điều, Thành phố Hải Phòng

❎  Cơ sở 2: 8/7C/3 Phan Huy Ích, Thành phố Hồ Chí Minh

☎ Hotline: 0339.999.928

✅ Website: maydovang.com